Đặc điểm sinh trưởng của cây chè xanh

Cây chè xanh là một trong những cây công nghiệp lâu năm mang đến giá trị kinh tế cao và lâu dài cho Việt Nam. Hiện nay, chè đang được nhiều người lựa chọn để làm thức uống, nên chúng được trồng ở nhiều nơi, đặc biệt phát triển mạnh ở vùng trung du và miền núi. Để tìm hiểu đặc điểm sinh trưởng của cây chè xanh như thế nào, các bạn hãy cùng Vườn Sài Gòn tìm hiểu qua bài viết này nhé!

Dac Diem Sinh Truong Cua Cay Che Xanh

1. Đặc điểm của cây chè xanh

Cây chè xanh ( Cây trà xanh ) có tên khoa học là Camellia Sinensis.

Đây là một loại cây xanh lưu niên thường mọc thành bụi. Cây chè xanh được trồng nhiều tại các nước châu Á với mục đích làm thức uống, làm thuốc, làm cây cảnh hay còn là nguyên vật liệu để làm đẹp.

Tại Việt Nam, cây chè xanh hay cây trà xanh có mặt từ rất sớm và được trồng nhiều tại các vùng núi trung du Bắc Bộ. Với tiềm năng kinh tế cao cây chè xanh ngày càng được trồng phổ biến hơn.

Cây chè xanh thuộc họ Chè (Theaceae) – một họ thực vật có hoa với các đặc điểm thực vật nổi bật như sau:

1.1 Thân và cành

Cây chè xanh có 1 thân chính mọc thẳng, trên thân có phân cấp các cành phụ. Do đặc điểm hình dạng phân cành khác nhau cho nên người ta thường chia thân chè ra thành 3 loại thân khác nhau là: Thân bụi, thân gỗ và thân bán gỗ.

Cành của cây chè xanh thường do mầm dinh dưỡng phát triển tạo thành. Trên cành có chia thành nhiều đốt. Cùng với thân, cành chè sẽ đảm nhận vai trò tạo khung tán cho cây chè.

1.2 Mầm chè

Mầm chè xanh được chia thành nhiều loại, trong đó, có 2 loại chính là:

  • Mầm dinh dưỡng: Phát triển thành cành lá.
  • Mầm sinh thực: Phát triển thành nụ hoa và quả trà.

Dac Diem Sinh Truong Cua Cay Che Xanh 1

1.3 Búp chè

Búp chè chính là thuật ngữ dùng để chỉ đoạn non trên đỉnh của cành chè. Bộ phận hình thành nên chè búp thái nguyên là các mầm dinh dưỡng. Kích thước búp chè có sự chênh lệch tùy vào nhiều yếu tố như giống cây, chế độ dinh dưỡng, điều kiện môi trường, kỹ thuật nuôi trồng,….

Có 2 loại búp chè chính là:

  • Búp chè bình thường: Búp có cả lá non và tôm chè.
  • Búp mù xòe: Búp có lá non nhưng không có phần trà tôm nõn.

1.4 Lá chè

Lá chè sẽ mọc ra từ đốt trà, thường mọc cách, màu xanh lục đậm dần từ trên xuống. Trên lá có nhiều gân, rìa lá có dạng răng cưa. Lá chè Thái Nguyên xanh trung bình có chiều dài khoảng 3 – 5cm, rộng 2 – 6cm. Kích thước này có thể thay đổi tùy thuộc vào giống, chế độ dinh dưỡng chăm sóc,.…

Dac Diem Sinh Truong Cua Cay Che Xanh 2

Trên cây chè sẽ gồm nhiều loại lá khác nhau, cụ thể:

  • Lá vẩy ốc: màu nâu, cứng và có vẩy rất nhỏ.
  • Lá mẹ: sở dĩ gọi là lá mẹ bởi chúng có nhiệm vụ nuôi dưỡng chồi mới trên cây chè.
  • Lá cá: đây là lá thật thứ nhất, loại lá này phát triển không đầy đủ như lá thông thường.
  • Lá thật: phát triển hoàn thiện trên cành chè theo những thế khác nhau.
  • Tôm chè: chính là phần lá non chưa xòe ra hết, xung quanh tôm chè được bao bọc bởi nhiều lá non khác.

Dac Diem Sinh Truong Cua Cay Che Xanh 3

1.5 Rễ chè

Bộ rễ hoàn thiện của cây chè sẽ bao gồm các loại rễ là rễ chính (rễ trụ), rễ hấp thu và các rễ bên. Rễ trụ là loại rễ mọc đầu tiên, chúng đâm sâu xuống lòng đất khoảng 1m. Trong điều kiện đất tốt, tơi xốp rễ trụ có thể ăn sâu đến 3m dưới lòng đất. Rễ hấp thu và rễ bên thường có xu hướng lan rộng ở tầng đất 10 – 40cm với nhiệm vụ tìm kiếm dinh dưỡng nuôi cây.

1.6 Hoa chè

Hoa chè phát triển từ mầm sinh thực, thường mọc thành từng cụm ở nách lá. Hoa chè là hoa lưỡng tính, màu trắng, do 5 -7 cánh xếp thành. Trên hoa sẽ có cả nhị và nhụy tuy nhiên, tự thụ ở hoa trà chỉ chiếm 2 – 3%, đa phần vẫn là nhờ giao phấn. Thời gian ủ nụ của cây chè là vào khoảng tháng 6 và nở rộ vào tầm tháng 11 – tháng 12 hàng năm.

1.7 Quả và hạt chè

Quả chè thuộc loại quả nang. Trong mỗi quả sẽ có khoảng 3 nang chia thành 3 ngăn riêng biệt, mỗi nang sẽ chứa 1 hạt. Trung bình mỗi quả chè như vậy sẽ cho ra khoảng 2 – 4 hạt chè. Quả chè chín sẽ ngả sang màu nâu. Quả khô có thể tự nẻ ra làm bắn hạt ra ngoài tự nhiên.

Hạt chè được bao bọc bởi một lớp vỏ dày và cứng. Khối lượng diệp tử trong hạt lớn, chiếm tới ¾ khối lượng tử diệp. Ngoài ra, hàm lượng dầu, chất béo trong hạt cũng rất cao, trên 30%. Hạt chè thường hay chín sinh lý sớm do đó cần thu hoạch nhanh để giữ được chất dinh dưỡng của hạt.

2. Phân loại cây chè xanh

Thông thường, người ta sẽ dựa vào các đặc điểm của cơ quan dinh dưỡng, cơ quan sinh thực và các đặc tính sinh hóa của cây chè mà phân loại cây chè. Theo các cơ sở căn cứ trên, cây chè hiện nay được phân thành 4 nhóm chính là:

  • Camellia sinensis var.bohea(Chè Trung Quốc lá nhỏ): thường mọc thành bụi thấp, phân nhiều cành. Lá cây nhỏ, dày, có màu xanh đậm, gân lá tạo thành nhiều đường gợn sóng trên bề mặt. Kích thước của lá cũng không lớn, chỉ khoảng 3,5 – 6,5 cm.
  • Camellia sinensis var.macrophylla( Chè Trung Quốc lá to): cây thân gỗ có độ cao trung bình 5m. Lá to, màu xanh nhạt, sáng bóng, gân lá rõ, viền lá có răng cưa sâu nhưng không đều. Kích thước chiều dài của lá trung bình 12 – 15cm, bề ngang rộng khoảng 5 – 7 cm.
  • Camellia sinensis var.assamica( Chè Ấn Độ): cây thân gỗ có chiều cao vượt trội đến 17m. Lá hình bầu dục dài từ 20 – 30cm, mỏng, mềm, màu xanh đậm.
  • Camellia sinensis var. Shan(Chè Shan): cây chè xanh cổ thụ, thân gỗ cao từ 6 – 10m. Lá màu nhạt, to và dài khoảng 15 – 18cm, phần tôm chè có nhiều lông tơ màu trắng.

Ngoài 4 nhóm chè trên, còn có 1 loại chè xanh Bonsai thường được sử dụng làm cây kiểng. Chè xanh Bonsai thường là cây chè cổ thụ, gốc to, chiều cao trung bình dưới 2m, lá nhỏ và nhiều cành.

3. Về chu kỳ phát triển

Đối với chu kỳ phát triển của cây chè sẽ dài tầm khoảng 3 -4 năm và qua 3 giai đoạn.

Giai đoạn đầu là giai đoạn hình thành, cây non phát triển.

Giai đoạn 2 là giai đoạn cây phát triển và lớn.

Giai đoạn 3 là giai đoạn cây trưởng thành và già cỗi. Trong khoảng thời gian 20 – 30 năm là khoảng thời gian cây cho năng suất tốt. Chính vì vậy, bạn cần nghiên cứu, tính toán kỹ mọi yếu tố tác động đến sự phát triển của cây để đảm bảo chất lượng tốt nhất.

Đến giai đoạn chè già thì chúng ta sẽ tạo ra những tán lá mới, kéo dài tuổi thọ lên đến 10 năm.

4. Các yếu tố bên ngoài

  • Ánh sáng

Cây thường ưa sáng khi trưởng thành. Ánh sáng giúp cây quang hợp tốt, đem lại năng suất cao. Nếu cây phải ở trong bóng râm, không đủ ánh sáng sẽ khiến lá đậm hơn, lóng dài, chồi non lâu và cành lá bị thưa. Thông thường, ở vùng đồi núi cao thích hợp cho việc trồng chè vì ở đó có biên độ ngày và đêm cao, có sương mù và khí hậu thuận lợi.

  • Nhiệt độ

Cây chè thích hợp nhiệt độ từ 22 – 280C thì cây sẽ phát triển tốt.

Dưới 180C thì búp non phát triển chậm, không đem lại năng suất cao. Nếu nhiệt độ cao hơn thì lá sẽ dễ bị cháy và ảnh hưởng đến sự phát triển của cây chè.

  • Dinh dưỡng

Những chất dinh dưỡng như: đạm, kali, lân, những chất trung và vi lượng khác rất cần thiết cho cây. Cây chè sẽ phát triển tốt và đạt năng suất cao nếu bạn bón các chất dinh dưỡng này vừa đủ và hợp lý.

  • Nướctưới

Cây rất cần nước để có sức sống và phát triển. Lượng nước có lợi cho cây chè phát triển khoảng 1500 – 2200 mm.

Bên trên là đặc điểm sinh trưởng của cây chè xanh, bạn hãy tham khảo để hiểu rõ hơn về đặc tính cây trồng và thuận tiện cho việc chăm sóc cây hơn nhé.

Để biết thêm tác dụng của chè xanh, bạn có thể tìm hiểu thêm tại đây.

Để mua vật tư chăm sóc cây hay cây giống chè các bạn hãy liên hệ ngay đến Vườn Sài Gòn để được hỗ trợ nhé!

DANH MỤC