Nếu bạn thích uống xá xị thì chắc chắn bạn cũng sẽ thích rau xá xị (hay còn gọi là rau quế vị) – một loại rau rừng có mùi hương đặc trưng như xá xị vậy. Đặc biệt, rau có vị ngọt, the nhẹ, rất dễ ăn, khi thưởng thức bạn sẽ có cảm giác như đang uống một ly xá xị mát lạnh. Không chỉ thơm ngon, cách trồng cây xá xị tại nhà cũng vô cùng đơn giản, phù hợp với cả người mới bắt đầu làm vườn. Hãy cùng Vườn Sài Gòn tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
1. Rau Xá Xị (Quế Vị) Là Rau Gì?
Rau quế vị là loại rau thường mọc ven những nơi ẩm ướt, có tên khoa học là Limnophila rugosa. Ở nước ta, cây được trồng và bán tại nhiều tỉnh trên khắp cả nước, đặc biệt phổ biến ở khu vực Cần Thơ và Vĩnh Long – những vùng đất có hệ thống kênh rạch, đất ẩm thuận lợi cho cây phát triển.
Trước đây, rau xá xị vốn là một loại rau rừng mọc tự nhiên, nhưng hiện tại nó đã trở thành một loại rau phổ biến hơn, được trồng và bán rộng rãi để sử dụng như các loại rau gia vị thông thường trong bữa ăn hàng ngày.
Các tên gọi khác của cây xá xị
- Rau hồi nước: vì mùi hương khá giống đại hồi và cây sống tốt trong môi trường nước.
- Rau quế đất: vì mùi hương cũng có nét tương đồng với rau húng quế.
- Rau quế vị – rau vị: vì cây có mùi vị đặc biệt như quế.
Đặc điểm hình thái
Về hình thái, rau quế vị có kích thước tương đối nhỏ, là loại cây thân cỏ, chiều cao không quá 40cm và có nhiều lông mịn bao phủ. Lá cây hình phiến bầu tròn, đuôi lá nhọn, mặt lá to bản, có lông mịn ở mặt dưới lá – đây cũng là đặc điểm giúp nhận diện cây quế vị so với các loại rau gia vị khác.
2. Cách Dùng Và Công Dụng Của Rau Xá Xị (Quế Vị)
2.1. Làm rau ăn sống, gia vị cho món ăn
Rau xá xị có thể dùng làm rau ăn sống cùng các loại rau thơm khác. Với mùi hương đặc trưng, bạn có thể kết hợp nó cùng nhiều món ăn quen thuộc như bánh tráng cuốn thịt luộc, bánh xèo, cá kho, tôm cuốn, ngao hấp, cá nướng, thịt bò sốt quế vị, hay các món lẩu như lẩu gà. Khi dùng, bạn có thể để nguyên lá hoặc cắt nhỏ tùy khẩu vị.
Nhìn chung, mùi hương của rau này khá mạnh nên bạn không cần dùng nhiều. Chỉ cần vài ba lá là hương vị món ăn đã tăng lên đáng kể, mang lại trải nghiệm ẩm thực độc đáo mà ít loại rau gia vị nào có được.
2.2. Các công dụng khác của rau quế vị
Ngoài vai trò làm rau gia vị, rau xá xị còn được dùng để:
- Làm trà uống, giúp lợi tiểu: xắt lá nhỏ rồi pha với nước sôi, uống như trà thảo mộc.
- Làm thuốc dân gian: nấu lấy nước uống giúp giảm ho, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
- Giúp giảm mụn nhọt ngoài da: giã nát lá tươi rồi thoa trực tiếp lên vùng da bị mụn nhọt.
- Giúp hạ nhiệt: giã nát lá tươi, vắt lấy nước rồi thoa lên người để hỗ trợ hạ nhiệt khi bị sốt.
- Chiết xuất tinh dầu: sử dụng trong một số bài thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe dân gian.
Lưu ý khi sử dụng rau xá xị
- Phụ nữ mang thai không được ăn rau xá xị.
- Chỉ nên ăn một lượng vừa phải, không nên ăn quá nhiều trong một ngày hoặc sử dụng thường xuyên liên tục.
3. Cách Nhân Giống, Trồng Cây Quế Vị
3.1. Chuẩn bị đất trồng
Rau quế vị (xá xị) rất dễ trồng và cũng dễ nhân giống. Bạn có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau, tuy nhiên loại rau này đặc biệt thích đất ẩm ướt, đất bùn nước – không nên trồng trong xơ dừa hay tro trấu vì hai loại giá thể này giữ ẩm kém, dễ khiến cây bị khô héo. Rau quế vị có đặc tính sinh trưởng khá giống rau cần, sống tốt trong môi trường bùn nước quanh năm.
Để tiết kiệm thời gian phối trộn đất, bạn có thể sử dụng đất trồng rau chuyên dụng vừa tơi xốp lại đầy đủ dinh dưỡng, giúp cây quế vị bén rễ nhanh và phát triển ổn định ngay từ giai đoạn đầu.
3.2. Ánh sáng
Rau quế vị cần lượng ánh sáng vừa phải, không ưa nắng gắt trực tiếp. Vì vậy, bạn có thể trồng chúng dưới tán của các loại cây khác trong vườn. Nếu trồng ở nơi có nắng gắt cả ngày, cây sẽ chậm phát triển, lá dễ bị cháy mép và giảm mùi hương đặc trưng.
3.3. Nước tưới
Nên tưới rau quế vị thường xuyên khi vừa mới trồng để cây nhanh ra rễ mới, giúp cây ổn định sớm sau khi giâm cành. Sau vài ngày, khi cây đã bén rễ, chỉ cần duy trì tưới một lần trong ngày vì đất giàu dinh dưỡng thường giữ ẩm khá tốt, không cần tưới quá nhiều lần gây úng gốc.
3.4. Cách nhân giống cây quế vị
Cây quế vị được trồng chủ yếu bằng phương pháp giâm cành, có thể tận dụng rau quế vị mua tại chợ về để nhân giống. Cách thực hiện như sau:
- Dùng dao hoặc kéo bén cắt lấy phần gốc cứng già của cây, dài khoảng 10-15cm để làm cành giâm.
- Phần ngọn và lá non phía trên có thể sử dụng để chế biến thức ăn ngay, không cần bỏ phí.
- Cắm phần gốc già đã cắt vào đất ẩm hoặc bùn nước, giữ ẩm đều đặn để cành nhanh ra rễ mới.
- Sau khoảng 1-2 tuần, cành giâm sẽ bắt đầu bén rễ và phát triển thành cây con khỏe mạnh.
3.5. Bón phân cho cây quế vị
Để rau quế vị phát triển nhanh và tốt hơn, bạn nên kết hợp bón các loại phân hữu cơ như phân trùn quế hoặc phân gà đã qua xử lý. Phân hữu cơ vừa cung cấp dinh dưỡng bền vững, vừa giúp cải tạo đất, giữ ẩm tốt hơn cho môi trường bùn nước mà cây quế vị ưa thích.
Đối với các vườn trồng cây ăn trái hoặc hoa kiểng lân cận, bạn cũng có thể tham khảo thêm các dòng phân trung lượng như phân bón Canxi Bo chống rụng hoa, tăng đậu trái hoặc phân bón NPK cân đối như phân bón Đầu Trâu NPK 20-20-15 để đa dạng hóa khu vườn tại nhà.
3.6. Phòng trừ sâu bệnh
Để phòng sâu hại cho rau quế vị, bạn có thể phun các loại chế phẩm sinh học an toàn để phòng trừ bọ trĩ, nhện đỏ, sâu rầy – những loại côn trùng thường gây hại trên các loại rau thơm, rau gia vị trồng trong môi trường ẩm ướt.
4. Vì Sao Nên Trồng Rau Xá Xị Trong Vườn Nhà?
So với nhiều loại rau gia vị thông thường, rau xá xị (quế vị) sở hữu mùi hương độc đáo, khó nhầm lẫn, lại có nhiều công dụng hỗ trợ sức khỏe như lợi tiểu, giảm ho, hỗ trợ tiêu hóa. Đặc biệt, cây rất dễ trồng, dễ nhân giống bằng giâm cành, không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc phức tạp, phù hợp cho cả những gia đình mới bắt đầu làm vườn tại nhà hoặc trồng trong các khay, chậu chứa nước, bùn ẩm ở ban công, sân thượng.
Kết Luận
Trên đây là toàn bộ cách trồng cây xá xị (quế vị) cực kỳ đơn giản tại nhà mà Vườn Sài Gòn muốn chia sẻ đến các bạn. Hãy tham khảo và cùng thực hiện để có thêm loại rau gia vị mới lạ, thơm ngon cho vườn nhà mình. Với đặc tính dễ trồng, dễ chăm sóc và nhiều công dụng hữu ích, rau xá xị chắc chắn sẽ là một bổ sung thú vị cho góc vườn rau gia vị của gia đình bạn.
Mọi thắc mắc về kỹ thuật trồng và chăm sóc cây, hãy liên hệ Vườn Sài Gòn qua hotline 0909 1234 09 – 082 799 7777 để được hỗ trợ tận tình.
Tham khảo thêm các loại chậu rau gia vị, rau thơm khác tại danh mục Chậu rau gia vị, rau thơm, củ quả của Vườn Sài Gòn.
